A Ulla celebra cada entroido o seu tradicional combate entre correos e xenerais
Unha vez ao ano os veciños da comarca do Ulla vístense de militares, búrlanse das autoridades da zona, dos veciños e mesmo de si mesmos; loitan entre eles e ao final, todos quedan como amigos. Son os “Encontros dos Xenerais”, unha das múltiples formas de celebración do entroido que pasa por horas baixas.
Mentres as cidades celebran un entroido moi se
mellante a base de desfiles, carrozas, bailes e c
oncursos de disfraces, as parroquias botan man da súa tradición para perpetuala ano tras ano. Isto é o que pasa na Ulla. Onde a provincia da Coruña limita coa de Pontevedra o antroido comeza dúas semanas antes de que o celebre toda Galicia. Durante tres fines de semana (hai outra representación o fin de semana posterior ao
Entroido) Correos e Xenerais saen ás corredoiras da comarca do Ulla (desde Sergude en Boqueixón, Luou en Teo e Vea en A Estrada) para cantar coplas nos que satiricen os acontecementos máis destacados da actualidade. Unha festividade que pasa por horas baixas, xa que este ano, a falta de iniciativa, apoios e recursos entre os veciño
s de Cacheiras impediu que se celebrase a popular festa. Ademais, segundo os propios veciños cada ano os "Encontros dos Xenerais" concentran a
menos visitantes.
¿Qué son?
O ritual repítese cada ano de xeito sem
ellante. Na Ulla hai dous equipos: un invasor e outro defensor que conta con xenerais e correos, que son os encargados de iniciar a batalla. O correo do exército atacante solicita a entrada nos dominios do centinela, ao que lle resposta o correo do exército defensor.
Unha vez rematada o primeiro intercambio de aldraxes e críticas, cada correo acode ante o seu xeneral para comunicarlle a situación do atranque. Logo de que os xenerais sexan sabedores da situación comeza o enfrontamento, sempre verbal, no que se burlarán de situacións da vida cotiá, dalgún feito de actualidade. Rematado o repertorio de coplas satíricas que os veciños prepararon con anterioridade para o asalto, o enfrontamento remata con vivas a determinados persoeiros, aos veciños e mesmo ao público pola colabo
ración (que sempre é económica) para a festa
Os xenerais e o seu correo van por todas as parroquias da comarca da Ulla e os seus “encontros” (tamén chamados “altos”, “saltos”, "atranques" ou “arranques”) puidéronse ver onte domingo en Santa Cristina de Vea e mañá martes na praza da Constitución na Estrada (ás 18:30 horas).
A vestimenta
Hai dúas características do Entroido do Ulla que o igualan coas celebracións do entroido máis populares de Galicia (como poden ser os cigarróns de Verín ou os peliqueiros de Laza) en primeiro lugar o carácter colectivo deste tipo de entroido no que as mascaradas nunca son individuais senón en grupo e, en segundo lugar, a vistosidade do seu disfrace.
O entroido da Ulla monta a cabalo, viste un uniforme que recorda aos traxes militares da época napoleónica e posnapoleónica e compleméntanse con sombreiros, medallas e fitas. Non se sabe moi ben de onde procede este entroido, segundo figuran en diferentes estudos feitos sobre as orixes desta festividade, hai quen opina que é unha reminiscencia da loita contra os franceses, mentres que outros apuntan cara as loitas carlistas. No que si coinciden ambas versións e en que esta manifestación ten a súa base na parro
quia.
Un entroido con parroquia
Máis próximo a unha explicación antropolóxica e lonxe xa das teorías sobre a orixe desta manifestación, a súa pervivencia no paso do tempo
pode deberse, segundo figura no sitio web no que se explica o entroido do Ulla "á necesidade de autoafirmación dunhas parroquias fronte a outras, necesidade xurdida pola concepción tradicional do ente parroquial, como un núcleo illado e que dota dun fortísimo arraigo aos parroquianos que nel habitan”. Un feito no que coinciden diferentes estudos sobre a zona e que destacan o enfrontamento como unha redudancia da parroquia como unidade de convivencia.
Por último, outros antropólogos que teñen estudiado os "Encontros dos Xenerais" consideran estas formas como pequenas mostras de teatro popular.
ANTONIO MARTÍNEZ VIDAL
O Corpiño
O santuario da Nosa Señora do Corpiño, ou máis comunmente chamado O Corpiño, atópase situado na parroquia de Santa Baia de Los
ón pertencente o concello de Lalín, nun pequeno outeiro situado no alto do val do río Deza, a medio camiño na estrada que vai de Silleda a Vila de Cruces. Historia
A arquitectura actual do inmoble data de finais do século XIX. Nembargantes a localización do actual santuario foi escollida ao redor do século XII, pois di a lenda que preto de alí, nunha pequena ermida ofrecida a Santo Hadrián, vivía un personaxe que presentaba unha gran devoción pola figura da Virxe, á que lle dedicaba numerosos sermóns que eran recibidos de grado polos veciños da zona. A lenda di que co paso do tempo o home apareceu morto mais co seu corpo incorrupto, o que se interpretou como unha milagre que a Virxe obrara. En resposta a tal suceso, os veciños levantaron unha capela na súa honra, onde agora se atopa o templo actual. A lenda tamén conta que Almanzor destruíu o templo, feito nunca probado historicamente, e que dende aquela a ermida caeu no esquecemento, ata que unha parella de pastoriños, mentres se refuxiaban dunha tormenta presenciaron a aparición da Virxe co neno no colo. Dende entón o lugar retomaría o culto.
A romaría
As peregrinacións de crentes sucédense todo o ano, aínda que alcanzan o seu punto álxido na romaría celebrada entorno o 23-24 de xuño. Estas congregan a centos de romeiros que buscan un remedio para a súas doenzas, particularmente a xente afectadas de doenzas relacionadas co mais alá, como feitizos, meigallos, tolemias ou posesións demoníacas, quizais unha forma de denominar enfermidades mentais ou nerviosas pouco coñecidas. O Corpiño é tamén un dos poucos lugares da península onde aínda se practican exorcismos para sacar o demo ou o meigallo fóra do corpo de fieis “posuídos”. Deste xeito relixión e bruxería confúndense nun único espazo coma únicos culpables ou remedios daquelas doenzas ás que a medicina supostamente non foi capaz de dar solución ou explicación.
Romeiros baixo a Virxe
Durante estas datas do mes de xuño centos de fieis chegan durante a mañá co fin de presentarlle a súas ofrendas a Virxe en forma de exvotos de cera, cirios ou mediante cruces ou nomes, que gravan nos paramentos da ermida durante o seu peregrinar o redor do templo, nun intento por deixar un sinal da súa relixiosidade e devoción. Trala misa da unha, os peregrinos arrexúntanse formando unha fila ao redor do templo, para que a figura da Virxe en procesión sexa levada por riba das súas cabezas. Nese momento os crentes fregan panos contra os pés da Virxe co fin de cargalos dalgún tipo de poder curativo ou apotropaico, para levalos á casa e protexer aqueles enfermos que polas súas doenzas non puideron acudir á romaría.
O santuario do Corpiño constitúe xunto con Santo André de Teixido e os Milagres de Amil un dos sitios máis populares deste tipo de crenzas
ANTONIO MARTÍNEZ VIDAL
Breogán
Breogán é un mítico rei céltico de Galiza. Moitas versións existen sobre el, pero veno coma o pai mitolóxico da nación galega. O seu pai é Brath, e os seus fillos son Ith e Belenus, entre outros.
A lenda
Existe unha lenda na que se conta que a estirpe de Breogán chega a Galicia desde Exipto, fuxindo das pragas da época de Moisés. Con toda probabilidade, esta lenda foi creada en tempos medievais, cando existía unha gran tradición cristiá.
Galiza descríbese poeticamente no Himno galego coma o fogar de Breogán. De acordo coa lenda irlandesa incorporada no século XI á compilación Leabhar Ghabhála Érenn (o "libro das conquistas") o rei Breogán, fundador da nación céltica galega, construíu na cidade de Brigantia (identificada coa actual Coruña) unha enorme torre dunha altura tan magnífica que os seus fillos podían ver unha beira verde distante dende o seu cumio. A ollada desa terra verde distante enganounos para navegar ao norte de Irlanda, onde Ith sería asasinado. En vinganza, os fillos de Mil, neto de Breogán, saíndo dende Brigantia chegaron a Irlanda e conquistárona
No hay comentarios:
Publicar un comentario