O Cálice, emblema do reino

Paralelamente ao proceso de desenrolo e consolidación dos emblemas reais europeos, nacian a finais do século XIII as primeiras compilacións dos mesmos, os armoriais, onde aparecian unha relación de reinos e das respectivas armas empregadas. No caso de Galicia, a antiguidade e proxección da que durante séculos gozou o reino e os seus reis, conlevou a que a súa representación heráldica fose inneludible en calqueira armorial temperán (non así os máis recentes reinos de Castela e León), sen embargo a inexistencia dunhas armas exclusivas de Galicia nese momento orixinou un baleiro que os heraldistas salvaron asignandolle unhas armas parlantes, é dicir a identificación símbolica coa fonética.

Anaco da obra "Pompas fúnebres do emperador Carlos V" no que se representan os estandartes do Reino de Galicia. Autor: Jean e Lucas Doetecum (séc. XVI).
Foi o armorial inglés coñecido como Segar´s Roll, realizado no ano 1282, o primeiro que asignou ao rei ('roy de Galyce) e reino de Galicia un símbolo, o cálice, debido á ecuación fonética Galyce (Galicia) e Calice (Cálice) que se dá na lingua anglonormanda. Apartir de entón os diferentes armoriais europeos comezaron a asignar o cálice como emblema do reino, ata que a mediados do século XV, esté símbolo chegará a Galicia, onde será axiña aceptado. Conseguintemente o antigo león púrpura perdía o caracter representativo da antiga monarquía galaico-leonesa en favor do seu máis coñecido carácter parlante, sendo adoptado en exclusiva polo reino de León apartires do mesmo século.
Os séculos posteriores definirían esteticamente as armas heráldicas, copón dourado en campo azur nun principio, e ao que paulatinamente se irán sumando cruces, o cálice ou copón convertirase nunha copa eucarística, cambiando a cor de fondo dependendo do contexto de uso e engadindo ou restante o lema Hoc, hic, mysterium firmiter profitemur.
Cabe destacar que por ignorar até o máis substancial dos procesos que quedan enunciados, non foron poucos os autores que ao longo do tempo creron erroneamente que o emblema heráldico galego tivera unha orixe remota, indeterminada, ou simplemente que con anterioridade puidera haber outros de carácter semellante e idéntica significación. Algúns historiadores dos séculos XVI e XVII, por exemplo, puxeron en circulación fabulosas invencións[100], como a do tantas veces repetido "dragón verde en campo de dourado", que o cronista Rodrigo Méndez Silva atribuíu aos reis suevos de Galicia[101].

Maikel Fernández

Festa do carneiro ó espeto

A festa do carneiro ó espeto é unha festa gastronómica que se celebra en Moraña o último domingo do mes de xullo. No ano 2007 a festa chegou á súa edición número 38, sendo un dos certames gastronómicos máis antigos de toda Galiza e un dos máis importantes da provincia de Pontevedra.
A festa, a cal foi decladada de Interese Turístico Galego pola Consellería de Cultura, celébrase na carballeira de Santa Lucía da vila pontevedresa, onde na súa última edición degustáronse 150 lotes, que ademais do carneiro incluen tamén empanadas, pan, viño, cafés ou augardentes para un total de 20 comensais, reunindo na xuntanza a unhas 3.000 persoas.
A orixe da súa preparación remóntase aos anos 20, cando un morañés retornado da Arxentina, xunto cun mozo arxentino, comezaron a preparar comidas asando os carneiros ao estilo "campeiro", converténdose nunha tradición da zona co paso dos anos. A principios dos anos 70, os responsables da festa da Xuventude decidiron crear unha festa gastronómica baseada no éxito do plato, nacendo así a festa do carneiro ó espeto.

Maikel Fernández

A historia dos cabalos do santo.

A lenda conta que fai anos , exisitía nos montes de Sabucedo unha peste , que estaba acabando cos cabalos.

Co medo no corpo , tres vellas ofreceronlle ao Santo , (San Lourenzo) tres bestas .

Para diferencialos do resto dos cabalos , cortouselles a puntiña das orellas.

Entón San Lourenzo protexeunas da peste.

Eses cabalos reproducironse , e hoxe en día , se vamos polos montes de Sabucedo podemos diferenciar que a todos os cabalos dunha das manadas , faltanlle as puntas das orellas.

Manuel Rodríguez Carracedo

Rapa das Bestas de Sabucedo

POR ANTONIO MARTINEZ VIDAL

A Rapa das Bestas é o nome do curro que cada ano se celebra en Sabucedo, no territorio do concello da Estrada durante tres días, o primeiro sábado, domingo e luns de Xullo.

Na actualidade ten máis de 600 cabalos chamadas bestas as femias e garañóns os machos, divididos en 14 mandas, que viven ceibos nunha extensión de máis de 200 km² de monte. Esta celebración consiste, coma noutros curros, en recoller os cabalos do monte, metelos ao curro, rapalos e marcalos na actualidade con microchips. O de Sabucedo é o curro máis coñecido e presenta ademais trazos propios que o diferencian dos outros. Entre estas diferenzas a mais importante consiste en que en Sabucedo non se utilizan cordas, paus ou aparellos para reducir ao animal. Os "aloitadores", que son os que se encargan de suxeitar a besta ou garañón namentres se proecede á rapa, usan tan só a súa destreza e o seu corpo para realizar a súa labor. Outra especificidade da Rapa das Bestas de Sabucedo e que a "Baixa" ou actividade de xunta e condución das bestas ao lugar de Sabucedo forma parte da propia celebración e participan nela centos de persoas de Galiza e de fora do país. Unha pequena pero fermosa tradición dentro da grande tradición que é a Rapa das Bestas de Sabucedo consiste en que o sábado pola mañá, moi cedo antes de subir ao monte, celébrase unha emotiva misa onde se pide a San Lourenzo (patrono de Sabucedo) para que non aconteza ningún accidente ou desgraza durante a festa.

A rapa é realizada polos aloitadores. O acto da Rapa é asemade segundo o estudioso Manuel Cabada, unha iniciación simbólica do paso do neno á mocidade, ao agarrar por primeira vez un poldro guiado e dirixido polos maiores.

Historia

Xa a principios do século XVIII se teñen noticias da primeira celebración festiva da baixa das bestas do monte, a súa posterior rapa e o marcado dos poldros novos. Aínda así crese, e algúns estudosos como Manuel Cabada recollérono nos seus libros, que a tradición é moito máis antiga e incluso podería ser preromana posto que se atoparon diversos petróglifos na zona, onde se representan a homes sobre cabalos. En 2007 a festa foi declarada de Interese Turístico Internacional, quedando así entre as catro que teñen este galardón en Galiza.

Rapa das bestas

Rapa das bestas de Sabucedo

A Rapa das Bestas é o nome da operación que consiste en cortar a crin dos cabalos que se realiza nos curros celebrados en varias localidades do territorio galego.

A máis coñecida é a rapa das bestas de Sabucedo, no concello da Estrada, que dura tres días: o primeiro sábado, domingo e luns de xullo. De feito, dálle nome á celebración e así fálase da Rapa das Bestas de Sabucedo, mentres que na maioría dos lugares fálase de curro -o nome do recinto pechado no que se recollen os cabalos.

PRINCIPAIS RAPAS

Curro de Torroña	Oia	Pontevedra	6	xuño	1º domingo
Curro de Mougás	Oia	Pontevedra	6	xuño	2º domingo
Curro de Morgadáns, Monte Galiñeiro	Gondomar	Pontevedra	6	xuño	3º domingo
Curro de San Cibrao, Donas	Gondomar	Pontevedra	6	xuño	4º domingo
Curro da Capelada	Cedeira	A Coruña	6	xuño	derradeiro domingo
Curro de Campo do Oso, A Pastoriza	Mondoñedo	Lugo	6	xuño	derradeiro domingo
Curro de Paiosaco	Laracha	A Coruña	7	xullo	día 1
Curro de Sabucedo, San Lourenzo de Sabucedo	A Estrada	Pontevedra	7	xullo	1º sábado e os dous días seguintes
Curro de Candaoso, Montes de Buio, San Andrés de Boimente	Viveiro	Lugo	7	xullo	1º domingo distinto do día 1
Curro de Amil	Moraña	Pontevedra	7	xullo	2º domingo
Curro de Monte Castelo	Cotobade	Pontevedra	7	xullo	2º domingo
Curro das Cañizadas	A Pobra do Caramiñal	A Coruña	7	xullo	2º domingo / día 12 ou 19
O Galiñeiro	Gondomar	Pontevedra	7	xullo	2º domingo
Curro de San Tomé	Valadouro	Lugo	8	agosto	1º domingo
Curro de Couselo	Cuntis	Pontevedra	8	agosto	1º domingo
Curro de Paradanta, Luneda	A Cañiza	Pontevedra	8	agosto	4º domingo
Curro da Escusa	Poio	Pontevedra	8	agosto	finais (ou comezo de setembro

O Camiño de Santiago por Lorena e María

O CAMIÑO DE SANTIAGO

DEFINICIÓN:

O Camiño de Santiago é un conxunto de vías de acceso de peregrinos a Santiago, creado a partir da descuberta dos restos do Apóstolo no lugar do Libredón, en Santiago de Compostela, durante o reinado de Afonso II.

HISTORIA:

O culto a Santiago esténdese por Galicia e Asturias. Tras a peregrinación do rei Afonso II ao sartego do apóstolo, o rei mandou construír unha igrexa e estableceu unha comunidade relixiosa permanente. Afonso III ordenou edificar unha nova basílica, que consagraron no ano 899 e é no seu reinado cando a peregrinación cara Compostela chega ata os Pireneos. No século X comezou a desenvolverse o camiño francés, coa chegada de peregrinos de Tours, Limoges e Le Puy.
A comezos do século XI, Sancho III O Maior fixou o trazado definitivo do Camiño de Santiago, ao librar de incursións musulmás a zona comprendida entre os Pirineos e Náxera e aproveitar o trazado dunha antiga vía romana que substituíu o percorrido anterior que percorría Álava.
Afonso VI de León e Castela e Sancho Ramírez de Navarra, tamén no século XI, dotaron de infraestruturas as vilas polas que pasaba o camiño: construción de hospitais para os peregrinos, pontes, melloras no trazado viario, e favoreceu as repoboacións das cidades do camiño, en especial con francos e eximindo do pago dalgúns portádegos aos peregrinos.

HISTORIA DO CAMIÑO:

Tras o descubrimento do sepulcro do Apóstolo Santiago na actual Compostela a principios do século IX, o lugar transfórmase en destino de peregrinación para millóns de europeos durante a Idade Media. Os nobres e reis dos pequenos reinos cristiáns da península Ibérica favoreceron o desenvolvemento da ruta de peregrinación, que se converteu no cordón umbilical co resto da Europa cristiá. A marea de peregrinos era tal, que algúns anos superaban en número á poboación das principais cidades do Camiño.

Esta eclosión foi precedida polo cambio e afianzamento de trazado que tivo lugar a principios do século XI, cando Sancho o Maior de Navarra e Alfonso VI de León deciden que a ruta de peregrinación principal discorra polas terras que estaban a ser reconquistadas. O novo Camiño, ademais de ruta de peregrinación, convértese en torrente de cultura, arte, comercio e repobladores, que chegan de toda Europa. A partir do século XVI, as guerras de relixión e o desinterese levan ao esquecemento á ruta xacobea. Algúns anos, os peregrinos pódense contar cos dedos das mans.

A partir dos anos setenta do século XX, comeza un rexurdir do Camiño, grazas ao empeño de anónimos amantes do Camiño, un novo interese das administracións, as visitas do Papa a Santiago nos anos oitenta e o renovado esforzo da Igrexa, o desenvolvemento de múltiples asociacións e confrarías e a declaración de Patrimonio da Humanidade. Os peregrinos do século XXI, fartos da sobrecarga materialista, busca un refuxio ante o mundo que nos asfixia, e ponse en marcha cara a Santiago. O ano 2008 chegaron a Santiago máis de cento venche mil peregrinos dun centenar de países a pé, en bicicleta ou dacabalo, máis unha marea humana diaria imposible de contar de peregrinos en vehículos particulares ou autobuses. Nos últimos anos, ademais, a cifra aumenta ao redor dun 10% respecto ao ano anterior. Peregrinos que buscan e atopan no Camiño abnegación, esforzo, espiritualidade, aventura, solidariedade, compañeirismo, suor, bágoas e alegrías e moito camiño por andar.

HISTORIA DE SANTIAGO APÓSTOL:

Orixinarios de Betsaida, Santiago e Juan eran dous irmáns, fillos do Zebedeo, dedicados á pesca no lago Genesaret na cidade de Cafarnaún (Galilea, hoxe Israel). O seu nome, en realidade, era Jacob, aínda que na súa derivación ao latín Sanctus Iacobus, e despois ao español transformouse en Santiago. De familia humilde, ambos foron chamados por Xesucristo para formar parte do seu reducido grupo de doce apóstolos, do mesmo xeito que outros pescadores da zona como Simón (S. Pedro) ou Andrés.
Conforme avanza a predicación, Santiago convértese nun dos apóstolos con mellor relación con Jesús, xunto con Juan e Pedro, participando en dous momentos craves como a transfiguración no monte Tabor ou a oración no horto das oliveiras. A paixón e a valentía que demostra Santiago, quizá un tanto excesiva e inconsciente, faille merecedor do sobrenome do fillo do trono, outorgado polo propio Jesús.
Tras a morte e resurrección de Jesús, Santiago pasa a formar parte do primeiro grupo cristián que comeza a crecer vertiginosamente primeiro por todo o actual Israel e logo cara a Grecia e Exipto. Cara ao ano 44, Herodes Agripa decide escarmentar á comunidade cristiá co arresto de Pedro e o asasinato de Santiago en Xerusalén mediante decapitación, sendo así o primeiro cristián en morrer pola súa fe.
Coñéceselle como Santiago "o Maior" (por contraposición ao outro apóstolo Santiago "o Menor"). A súa festividade celébrase o 25 de xullo e é patrón de España e Iberoamérica, así como de numerosos pobos e cidades.



VIAS DO CAMIÑO:

O Camiño ten varias vías alternativas, de maior ou menor uso segundo as épocas e circunstancias do seu nacemento:
* O primeiro foi o camiño Primitivo, que, ao parecer, foi o que seguiu o rei Afonso II na súa peregrinaxe a Santiago (inaugurando esta vía dun xeito politicamente interesado).
* O camiño do Norte, pola costa do mar Cantábrico ata Ribadeo e logo polo interior de Galiza. Alternativamente, cruzaba por Abres o río Eo.
* En Francia hai catro vías para a peregrinaxe a Santiago: A vía tolosana, que entra en España por Somport, e as vías Lemosina, Podianense e turonense, que pasaban os Pireneos por Somport para seguir polo camiño francés.
* O camiño francés, que transcorre pola meseta entrando na península por Roncesvalles e en Galiza polo Cebreiro (e que foi o que desprazou en importancia aos anteriores ao facerse máis segura a rota da meseta polo avance da Reconquista).
* O camiño aragonés, era o que seguían os peregrinos que entraban por Somport.
* O camiño portugués, que recolle os peregrinos de Portugal.
Cuncha de Santiago
* A Vía da Prata, por onde viñan os peregrinos do sur de España e que continuaban en Galicia polo
* O Camiño do sueste que ía dende A Gudiña.
* O camiño inglés, dende Ferrol e A Coruña.
* En Italia os peregrinos seguían a vía Francigena, polo que tamén se peregrinaba a Roma.
* As vías marítimas, que realizaban os peregrinos que partían en naves dende as Illas de Gran Bretaña e Irlanda.

OS PEREGRINOS:
A palabra peregrino aplícase á persoa que vai visitar un lugar sagrado, xeralmete andando, por motivos relixiosos.
No caso da peregrinación a Santiago de Compostela, os peregrinos que fixeron o Camiño de Santiago, dende o século IX en diante, tiveron diversas motivacións, fundamentalmente: Devoción, penitencia canónica para expiar un pecado grave, negocios, roubo, prostitución, por unha promesa, sentenza ditada por un tribunal,por diñeiro, facendo o camiño no nome doutra persoa, isto foi frecuente na Baixa Idade Media cando apareceron auténticos peregrinos profesionais.
-A Viaxe
Antes de saír para facer o camiño era frecuente que o peregrino fixera testamento, xa que a viaxe tiña serios perigos e moitos non voltaban, ou voltaban enfermos e algúns tardaban anos en voltar.
Os peregrinos franceses e alemáns era habitual que fixesen o camiño agrupados en confradías. Os ingleses, escandinavos e flamengos facían a viaxe en expedicións marítimas ata os portos de Ribadeo, Ferrol ou A Coruña, ou mesmo desembarcaban en Normandía ou Bretaña para seguir dende alí o camiño a pé.
A vestimenta dos peregrinos descríbese no sermón Verenanda dies do Codex Calixtinus (ca. 1135), o peregrino levaba un manto con esclavina, chapeu de á ancha e para apoiarse e defenderse dos animais salvaxes un bordón longo. No bordón atábase unha cabaza, no que levaba auga ou viño. Os peregrinos cosían no manto e na esclavina cunchas de vieiras, que se converteu no símbolo do camiño.

Castros de Galicia por Regina e Andrea II

CASTROS DE GALICIA

Un castro é un poboado típico do noroeste da Península Ibérica durante a Idade do Ferro, no que se coñece como Cultura Castrexa.

Citania e cividade son sinónimos de castro, se ben en Portugal designan especialmente castros de maiores dimensións e cun grao de desenvolvemento urbanístico maior, en gran parte polo influxo da romanización.
Non se sabe con exactitude o número de castros que houbo en Galiza pero pode estimarse nun mínimo de 3.000, inda que non todos estaban ocupados á vez e quizais houbo arredor de 1.500 na época de maior vitalidade, pero tan só hai uns 50 castros escavados arqueoloxicamente.

Tipoloxía dos castros

Segundo a súa localización pódense dividir en:

* Castros de interior.

Constitúen o tipo máis frecuente e característico. Están situados en outeiros ou elevacións prominentes, pero raras veces en cumios altos. Teñen planta circular ou ovalada e contan con unha ou varias murallas. Dous exemplos son o castro de Coaña e o de Viladonga.

* Castros de montaña.

Situados en zonas montañosas altas. Localízanse nas ladeiras e teñen forma oval, con foxos artificiais polo lado superior e murallas ou terrapleno cara ao val. Datan de época romana e están vencellados a explotacións mineiras. Dous exemplos son os de Vilar no Caurel e Xegunde na Fonsagrada.

* Castros costeiros.

Son de planta variada, adaptándose ao terreo. As defensas naturais do lado do mar vense complementadas con murallas e foxos cara ao interior. Son moi abundantes e dous exemplos son os de Baroña na Barbanza e Fazouro na Mariña.

O urbanismo dos castros:

Os poboados castrexos acostuman acerguerse en outeiros despexados, promontorios rochosos ou penínsulas que se adentran no mar, o que facilita a visibilidade, a defensa e o dominio do contorno. O lugar do asentamento vén dado tamén en función dos recursos naturais explotados polos moradores. Os castros contan cun recinto superior, a "croa", e unha serie de socalcos cara abaixo onde se sitúan as construcións. Cada unha destas seccións pode estar limitada por murallas, parapetos ou foxos. Ás veces hai unha especie de engadidos, os antecastros, que tamén se arrodean de murallas pero non albergan vivendas, polo que se supón que estaban destinados a animais ou hortos.

Dimensións

No actual territorio de Galicia os castros predominantes son os de tamaño pequeno e mediano, porén hai un aumento no tamaño medio entre o norte, onde os castros non adoitan superar as 2 hectáreas: con exemplos como o Castro de Baroña de 2,26 Ha ou as máis de 3 Ha do Castro de Elviña, e o sur, onde mesmo existen castros de 20 ha, como o de Santa Tegra xa pertencente ao momento final da cultura castrexa, ou o Castro de San Cibrao de Las de 9,5 Ha. No norte de Portugal atópanse os castros ou citanías de maiores dimensións e dun proceso de romanización máis avanzado: a Citania de Briteiros, a de Sanfíns, ou Mozinho.Todos estes datos deben ser valorados tendo en conta que a gran maioría dos castros do noroeste peninsular non foron obxecto de estudo, e aqueles que o foron foi de xeito parcial, o que loxicamente da resultados tamén parciais.

Sistemas defensivos

Os castros adoitan ter unha única entrada que tamén ten a función de impedir o paso. Nalgúns casos é un simple engrosamento nos remates da muralla; noutros, un entrepano da muralla sobrepasa ao outro formando un corredor estreito. Suponse que se fechaban con portas de madeira. As defensas dos castros non parecen responder a necesidades bélicas senón de prestixio e de delimitación simbólica do espazo habitado. De feito, son poucas as armas que se teñen atopado. Ademais das defensas naturais, atópanse estruturadas de diversos tipos:

* Terraplenos: desniveis no terreo formados por terra e pedra, que poden ser naturais. Son a base das defensas e habitualmente proveñen dos entullos das obras fundacionais no interior.

* Parapetos: elevacións artificiais do terreo nos puntos máis desprotexidos (entradas e zonas chás).

* Foxos: gabias alongadas e profundas, xeralmente asociadas aos parapetos, que poden estar escavadas en terra ou rocha viva.

* Murallas: defensas de cachotería de tipoloxía variada, como por exemplo dous muros paralelos de pedras cun recheo de pedra. Desde o interior subíase a eles mediante escadas de madeira, laxas encastradas, rampas ou pedras. Poden existir torres defensivas nos accesos ás portas. Son elementos tardíos.

Castro de Santa Tegra.

O máis habitual é a ausencia de organización urbanística. No século I d.C. aparecen agrupamentos de edificacións ("barrios"), formados por varias construcións arrodeadas por un muro cunha soa abertura cara á rua. Pódese tratar de unidades familiares nas que unha construción sería a vivenda e as outras silos, cortes ou alpendres. As casas non comparten paredes medianeiras, senón que están separadas das demais, non se sabe se como reflexo da idiosincrasa desta cultura ou debido ás dificuldades para o facer nas construcións circulares. Tampouco contan con xanelas.

O piso das vivendas era de barro pisado. Con anterioridade aos séculos II-III a.C. os muros construíanse maiormente de pallabarro, cun poste de madeira central; posteriormente usouse cachotería en fiadas máis ou menos horizontais (ou poligonais, nalgún caso). As cobertas facíanse de colmo reforzado con barro e suxeito por pesos ou posteriormente de tellas (tégula e ímbrice). A partir do século I d.C., sob a influencia romana, fanse máis abundantes as plantas cadradas ou rectangulares. O elemento esencial dunha vivenda é a lareira, que no cambio de Era situábase no centro e estaba feita con laxes ou barro e a finais do século I d.C. desprázase cara a un lateral e faise, nalgúns casos, con tégulas.
Sospéitase que algúns edificios grandes nos que un banco de pedra percorre o muro e nos que non se atopan restos de habitación puideran ter sido recintos de reunión. Téñense localizados tamén fornos de cerámica e alfares, preferentemente próximos ás saídas ou no exterior.

Os castros do Noroeste de Portugal e Galiza serán conxuntamente avaliados pola UNESCO para seren candidatos a patrimonio mundial.

Director: ,
Productora: , ..

SINOPSE: Santa Tegra é, xunto co Castro de Baroña, un dos depósitos castrexos máis visitados e coñecidos de Galicia. Ubicado nun monte na desembocadura do Miño, Santa Tegra foi excavado desde primeiros de século. ArteHistoria.com, da Junta de Castilla y León, presenta esta recreación virtual do castro que podemos ver a vista de paxaro.

Videos Novas Relacionadas

Videos (ver os 1 videos)

Director: Ignacio De la Cierva,
Protagonistas: Saily Cabezas , Jesús Castro , Paula Couceiro , Isabel Naveira , Pablo Novo , María Simarro , Silvia Tortajada , ..( Ficha completa )
Productora: Consellería de Cultura (Xunta de Galicia), Tresdeseos, ..

SINOPSE: O castro de Viladonga é un dos depósitos castrexos máis afamados do país. Esta curtametraxe permite aos visitantes do museo do castro coñecer en detalle o asentamento tal e como estaba no seu periodo de máximo apoxeo.

Videos Novas Relacionadas

Videos (ver os 1 videos)

Director: ,
Productora: , ..

SINOPSE: Unha viaxe no tempo á Idade do Ferro no Castro de Elviña (A Coruña). O Grupo de Visualización Avanzada da Universidade da Coruña (Videalab), realizou esta reconstrución en tempo real do Castro de Elviña e o seu contexto na cidade da Coruña en colaboración con Dygra Filmes e a Consellería de Urbanismo do Concello.

Videos Novas Relacionadas

Videos (ver os 1 videos)

O castro da casa do monte.

Casa do Monte. Santa Cristina de Vea. A Estrada (Pontevedra).

Hai un castro que contiña, segundo o vulgo, algún encantos e, para desconxura-los, presentouse alí un sacerdote en certa ocasión, acompañado de varios veciños, e empezaron a facer escavaiós que deron por resultado o atopar o tobo dun porco teixo...

Nunha pedra de laxe unha señorita encantada vestida de branco tiña unha tenda e ós que pasaban po-la súa beira dicíalles:

_ Desencantádeme que eu non vos fago mal ningún e dareivos moitos tesouros. Voume volver nunha cobra, pero non me teñades medo, que non vos vou facer nada.

Pero todos fuxían e non querían facer nada con ella.

Hai moitos anos, xa llo contaba a miña avoa, un home de aquí marchou para as Américas e estando un día en Bos Aires, encontrouse cun home de alá, da montaña, de cara a Lalín ou Chantada, non me acordo ben. Puxéronse a falar e saíu na conversa de onde era. Ó dicirlle de Santa Cristina de Vea, o outro home díxolle:

—Bo, se es de alí, non che facía falta vir ás Américas.

E ensinoulle un libro onde sabía el que había un tesouro moi grande escondido.

Entón o home voltou para acá e encontrou o tesouro e fíxose moi rico, pero cando morreu volveu esconder o tesouro e non se sabe del.

Eu mesma, aquí, na eira, encontrei unhas olas de barro con carbóns queimados dentro metidos nun buraco coma se fora un forniño pequeno.

Cando fixen este cuberto tiven que achantar moita terra do monte que sobe por detrás da eira e encontrei dúas arandelas cunhas boliñas no remate. Brilaban tanto que meu irmán e eu pensamos que podían ser de ouro. Púxenme a estira-las e romperon, e dentro non tiñan máis que terra qeimada. Entón xa non valían para nada e tireinas.

Algún veciño de que alí viviron os mouros e que tiñan moitos tesouros.

Castros de Galicia por Regina e Andrea

Un castro é un poboado típico do noroeste da Península Ibérica durante a Idade do Ferro, no que se coñece como Cultura Castrexa.

Citania e cividade son sinónimos de castro, se ben en Portugal designan especialmente castros de maiores dimensións e cun grao de desenvolvemento urbanístico maior, en gran parte polo influxo da romanización.

Non se sabe con exactitude o número de castros que houbo en Galiza pero pode estimarse nun mínimo de 3.000, inda que non todos estaban ocupados á vez e quizais houbo arredor de 1.500 na época de maior vitalidade, pero tan só hai uns 50 castros escavados arqueoloxicamente.

Tipoloxía dos castros

Segundo a súa localización pódense dividir en:

* Castros de interior.

Constitúen o tipo máis frecuente e característico. Están situados en outeiros ou elevacións prominentes, pero raras veces en cumios altos. Teñen planta circular ou ovalada e contan con unha ou varias murallas. Dous exemplos son o castro de Coaña e o de Viladonga.

* Castros de montaña.

Situados en zonas montañosas altas. Localízanse nas ladeiras e teñen forma oval, con foxos artificiais polo lado superior e murallas ou terrapleno cara ao val. Datan de época romana e están vencellados a explotacións mineiras. Dous exemplos son os de Vilar no Caurel e Xegunde na Fonsagrada.

* Castros costeiros.

Son de planta variada, adaptándose ao terreo. As defensas naturais do lado do mar vense complementadas con murallas e foxos cara ao interior. Son moi abundantes e dous exemplos son os de Baroña na Barbanza e Fazouro na Mariña.

O urbanismo dos castros:

Os poboados castrexos acostuman acerguerse en outeiros despexados, promontorios rochosos ou penínsulas que se adentran no mar, o que facilita a visibilidade, a defensa e o dominio do contorno. O lugar do asentamento vén dado tamén en función dos recursos naturais explotados polos moradores. Os castros contan cun recinto superior, a "croa", e unha serie de socalcos cara abaixo onde se sitúan as construcións. Cada unha destas seccións pode estar limitada por murallas, parapetos ou foxos. Ás veces hai unha especie de engadidos, os antecastros, que tamén se arrodean de murallas pero non albergan vivendas, polo que se supón que estaban destinados a animais ou hortos.

Dimensións

No actual territorio de Galicia os castros predominantes son os de tamaño pequeno e mediano, porén hai un aumento no tamaño medio entre o norte, onde os castros non adoitan superar as 2 hectáreas: con exemplos como o Castro de Baroña de 2,26 Ha ou as máis de 3 Ha do Castro de Elviña, e o sur, onde mesmo existen castros de 20 ha, como o de Santa Tegra xa pertencente ao momento final da cultura castrexa, ou o Castro de San Cibrao de Las de 9,5 Ha. No norte de Portugal atópanse os castros ou citanías de maiores dimensións e dun proceso de romanización máis avanzado: a Citania de Briteiros, a de Sanfíns, ou Mozinho.Todos estes datos deben ser valorados tendo en conta que a gran maioría dos castros do noroeste peninsular non foron obxecto de estudo, e aqueles que o foron foi de xeito parcial, o que loxicamente da resultados tamén parciais.

Sistemas defensivos

Os castros adoitan ter unha única entrada que tamén ten a función de impedir o paso. Nalgúns casos é un simple engrosamento nos remates da muralla; noutros, un entrepano da muralla sobrepasa ao outro formando un corredor estreito. Suponse que se fechaban con portas de madeira. As defensas dos castros non parecen responder a necesidades bélicas senón de prestixio e de delimitación simbólica do espazo habitado. De feito, son poucas as armas que se teñen atopado. Ademais das defensas naturais, atópanse estruturadas de diversos tipos:

* Terraplenos: desniveis no terreo formados por terra e pedra, que poden ser naturais. Son a base das defensas e habitualmente proveñen dos entullos das obras fundacionais no interior.

* Parapetos: elevacións artificiais do terreo nos puntos máis desprotexidos (entradas e zonas chás).

* Foxos: gabias alongadas e profundas, xeralmente asociadas aos parapetos, que poden estar escavadas en terra ou rocha viva.

* Murallas: defensas de cachotería de tipoloxía variada, como por exemplo dous muros paralelos de pedras cun recheo de pedra. Desde o interior subíase a eles mediante escadas de madeira, laxas encastradas, rampas ou pedras. Poden existir torres defensivas nos accesos ás portas. Son elementos tardíos.

Castro de Santa Tegra.

O máis habitual é a ausencia de organización urbanística. No século I d.C. aparecen agrupamentos de edificacións ("barrios"), formados por varias construcións arrodeadas por un muro cunha soa abertura cara á rua. Pódese tratar de unidades familiares nas que unha construción sería a vivenda e as outras silos, cortes ou alpendres. As casas non comparten paredes medianeiras, senón que están separadas das demais, non se sabe se como reflexo da idiosincrasa desta cultura ou debido ás dificuldades para o facer nas construcións circulares. Tampouco contan con xanelas.

O piso das vivendas era de barro pisado. Con anterioridade aos séculos II-III a.C. os muros construíanse maiormente de pallabarro, cun poste de madeira central; posteriormente usouse cachotería en fiadas máis ou menos horizontais (ou poligonais, nalgún caso). As cobertas facíanse de colmo reforzado con barro e suxeito por pesos ou posteriormente de tellas (tégula e ímbrice). A partir do século I d.C., sob a influencia romana, fanse máis abundantes as plantas cadradas ou rectangulares. O elemento esencial dunha vivenda é a lareira, que no cambio de Era situábase no centro e estaba feita con laxes ou barro e a finais do século I d.C. desprázase cara a un lateral e faise, nalgúns casos, con tégulas.

Sospéitase que algúns edificios grandes nos que un banco de pedra percorre o muro e nos que non se atopan restos de habitación puideran ter sido recintos de reunión. Téñense localizados tamén fornos de cerámica e alfares, preferentemente próximos ás saídas ou no exterior.

Para rematar podemos dicir que os castros do Noroeste de Portugal e Galiza serán conxuntamente avaliados pola UNESCO para seren candidatos a patrimonio mundial.

Maikel Fernandez

Alumno de Xeografia e Historia de Galicia

Rapa das Bestas de Sabucedo

Que é?
Home e cabalo. A rapa das bestas de Sabucedo enfronta, dende hai centos de anos, dúas forzas da natureza. Os cabalos salvaxes desta terra xúntanse para ser rapados polos aloitadores da aldea. Miles de visitantes son testemuñas privilexiadas deste rito anual.
A primeira fin de semana de xullo, un pequeno lugar, unha poboación que se multiplica. A rapa das bestas como principio e fin. A convivencia e a festa como transfondo.
Suor, esforzo, po e néboa. A madrugada para xuntalas bestas e comenzar a baixa. Traballo para os mozos da aldea, pero tamén para os visitantes que, por miles, acoden á cita. As tendas de campaña son o seu fogar durante tres días. A loita nobre entre o home e o cabalo, o que agardan ver.
Os días adícanse a rapa das bestas. Ás noites aínda quedan forzas para disfrutar da comida, o viño e a música. Os aloitadores/as cumpriron co seu rito iniciático, unha celebración non contaminada de intereses comerciais e que se celebra do mesmo xeito dende hai cinco séculos.

Como é?
A Rapa das Bestas é o nome do curro que cada ano se celebra en Sabucedo, no territorio do concello da Estrada durante tres días, o primeiro sábado, domingo e luns de Xullo.
Na actualidade ten máis de 600 cabalos chamadas bestas as femias e garañóns os machos, divididos en 14 mandas, que viven ceibos nunha extensión de máis de 200 km² de monte. Esta celebración consiste, coma noutros curros, en recoller os cabalos do monte, metelos ao curro, rapalos e marcalos na actualidade con microchips. O de Sabucedo é o curro máis coñecido e presenta ademais trazos propios que o diferencian dos outros. Entre estas diferenzas a mais importante consiste en que en Sabucedo non se utilizan cordas, paus ou aparellos para reducir ao animal. Os "aloitadores", que son os que se encargan de suxeitar a besta ou garañón namentres se proecede á rapa, usan tan só a súa destreza e o seu corpo para realizar a súa labor. Outra especificidade da Rapa das Bestas de Sabucedo e que a "Baixa" ou actividade de xunta e condución das bestas ao lugar de Sabucedo forma parte da propia celebración e participan nela centos de persoas de Galiza e de fora do país. Unha pequena pero fermosa tradición dentro da grande tradición que é a Rapa das Bestas de Sabucedo consiste en que o sábado pola mañá, moi cedo antes de subir ao monte, celébrase unha emotiva misa onde se pide a San Lourenzo (patrono de Sabucedo) para que non aconteza ningún accidente ou desgraza durante a festa.
A rapa é realizada polos aloitadores. O acto da Rapa é asemade segundo o estudioso Manuel Cabada, unha iniciación simbólica do paso do neno á mocidade, ao agarrar por primeira vez un poldro guiado e dirixido polos maiores.

A sua historia
Xa a principios do século XVIII se teñen noticias da primeira celebración festiva da baixa das bestas do monte, a súa posterior rapa e o marcado dos poldros novos. Aínda así crese, e algúns estudosos como Manuel Cabada recollérono nos seus libros, que a tradición é moito máis antiga e incluso podería ser preromana posto que se atoparon diversos petróglifos na zona, onde se representan a homes sobre cabalos.Recentemente a festa foi declarada este ano 2007 de Interese Turístico Internacional,quedando asi entre as catro que teñen este galardón en Galiza.

A Rapa das Bestas en Galicia. Por Samantha Mulloni Martinez

A Rapa das Bestas é unha festa galega que xa existía na época romana.















É un rito ancestral de loita corpo a corpo entre o home e a besta, unha singulariedade xenuinamente galega, é unha tradición ritual que empeza un día antes cando os acurradores recorren os montes a pé ou a cabalo e van cercando ás reses cos seus gritos e coa explosión dun cohete que avisa do paso da manada que segue a egua máis vella.

O día seguinte no curro desenrolase todo o espectáculo que se coñece como a Rapa das Bestas e que consiste en marcar e rapar ós cabalos.

Entre os meses de Xuño, Xullo e Agosto teñen lugar as Rapas.

A festa da Rapa das Bestas reúne cada ano a miles de curiosos e numerosos veciños.
A máis importante Rapa das Bestas celebráse en Sabucedo ( A Estrada) o primeiro fin de semana de Xullo tódolos anos. Esta Rapa de Sabucedo é a máis vistosa. Está declarada de Interese Turístico Nacional e este ano ambiciona en convertirse en Festa de Interese Turístico Internacional.




A Rapa das Besta é hoxe unha festa única, definitoria do modo de vida e da tradición dos montes de Galicia. Unha festa para coñecer de verdade as raíces dun pedazo de terra distinto e ata fai pouco distante.


Na Rapa das Bestas de Mougás os cabalos proceden das ladeiras do serra da Groba e dise que xa no seculo XIII os monxes de Oia practicaban a cría de cabalos en liberdade, cabalos robustos e fortes que constituiran unha das razas equinas máis antigas da península.

Outra rapa importante é a rapa que se celebra en Morgadáns. Ao igual que no caso de Torroña, é destacable o enclave xeográfico no que se atopa o curro, ao pé do Monte Galiñeiro, na confluencia dos concellos de Porriño, Vigo e Gondomar. Nas ladeiras do Monte Galiñeiro é habitual atoparse con manadas de cabalos pastando entre os restos de monumentos funerarios ou “mámoas”. Un espectáculo digno de gozar que acada o seu máximo esplendor durante as rapas.




















Ademáis de todas estas rapas xa nombradas existen moitas outras como:

Curro de San Cibrán:
Ubicación: límites de Tomiño e Gondomar, San Cibrán, Donas, Pontevedra.

Curro de Amil:
Ubicación: Amil, Moraña, Pontevedra.

Curro de Cuspedriños:
Ubicación: Campo da feira, Cuspedriños, Cotobade, Pontevedra.

Curro de Monte Castrove:
Ubicación:Monte Castrove, San Xoán de Poio, Pontevedra.

Curro de O Xiambre o Monte Xesteiras:
Ubicación: monte Xesteiras, Cuntis, Pontevedra.


Curro de A Capelada:
Ubicación: Pena Toxosa, Montoso, Cedeira, A Coruña.

Curro de O Forgoselo:
Ubicación: Pico das troitas, Monte de O Forgoselo, A Capela, A Coruña.

Curro Campo da Areosa:
Ubicación: Campo da Areosa, Monte Faro, A Coruña.

Curro de Carreira:
Ubicación: Campo Sepulto, Carreira, Zas, A Coruña.

Curro de Campedullo:
Ubicación: Monte Iroite, Lousame, A Coruña.


Curro das Laceiras:
Ubicación: As Laceiras, Vilar de Condes, Ourense.

Curro de O Pedroso:
Ubicación: Monte Pedroso, Petán, A Cañiza, Pontevedra.

Curro de A Paradanta:
Ubicación: Monte de A Paradanta, A Cañiza, Pontevedra.

En Ourense celebranse poucos curros, según os gandeiros e propetarios porque ós cabalos comenos os lobos.

Rapa das Bestas de Sabucedo

POR ANTONIO MARTINEZ VIDAL

A Rapa das Bestas é o nome do curro que cada ano se celebra en Sabucedo, no territorio do concello da Estrada durante tres días, o primeiro sábado, domingo e luns de Xullo.

Na actualidade ten máis de 600 cabalos chamadas bestas as femias e garañóns os machos, divididos en 14 mandas, que viven ceibos nunha extensión de máis de 200 km² de monte. Esta celebración consiste, coma noutros curros, en recoller os cabalos do monte, metelos ao curro, rapalos e marcalos na actualidade con microchips. O de Sabucedo é o curro máis coñecido e presenta ademais trazos propios que o diferencian dos outros. Entre estas diferenzas a mais importante consiste en que en Sabucedo non se utilizan cordas, paus ou aparellos para reducir ao animal. Os "aloitadores", que son os que se encargan de suxeitar a besta ou garañón namentres se proecede á rapa, usan tan só a súa destreza e o seu corpo para realizar a súa labor. Outra especificidade da Rapa das Bestas de Sabucedo e que a "Baixa" ou actividade de xunta e condución das bestas ao lugar de Sabucedo forma parte da propia celebración e participan nela centos de persoas de Galiza e de fora do país. Unha pequena pero fermosa tradición dentro da grande tradición que é a Rapa das Bestas de Sabucedo consiste en que o sábado pola mañá, moi cedo antes de subir ao monte, celébrase unha emotiva misa onde se pide a San Lourenzo (patrono de Sabucedo) para que non aconteza ningún accidente ou desgraza durante a festa.

A rapa é realizada polos aloitadores. O acto da Rapa é asemade segundo o estudioso Manuel Cabada, unha iniciación simbólica do paso do neno á mocidade, ao agarrar por primeira vez un poldro guiado e dirixido polos maiores.

Historia

Xa a principios do século XVIII se teñen noticias da primeira celebración festiva da baixa das bestas do monte, a súa posterior rapa e o marcado dos poldros novos. Aínda así crese, e algúns estudosos como Manuel Cabada recollérono nos seus libros, que a tradición é moito máis antiga e incluso podería ser preromana posto que se atoparon diversos petróglifos na zona, onde se representan a homes sobre cabalos. En 2007 a festa foi declarada de Interese Turístico Internacional, quedando así entre as catro que teñen este galardón en Galiza.

Rapa das bestas

Rapa das bestas de Sabucedo

A Rapa das Bestas é o nome da operación que consiste en cortar a crin dos cabalos que se realiza nos curros celebrados en varias localidades do territorio galego.

A máis coñecida é a rapa das bestas de Sabucedo, no concello da Estrada, que dura tres días: o primeiro sábado, domingo e luns de xullo. De feito, dálle nome á celebración e así fálase da Rapa das Bestas de Sabucedo, mentres que na maioría dos lugares fálase de curro -o nome do recinto pechado no que se recollen os cabalos.

PRINCIPAIS RAPAS

Curro de Torroña	Oia	Pontevedra	6	xuño	1º domingo
Curro de Mougás	Oia	Pontevedra	6	xuño	2º domingo
Curro de Morgadáns, Monte Galiñeiro	Gondomar	Pontevedra	6	xuño	3º domingo
Curro de San Cibrao, Donas	Gondomar	Pontevedra	6	xuño	4º domingo
Curro da Capelada	Cedeira	A Coruña	6	xuño	derradeiro domingo
Curro de Campo do Oso, A Pastoriza	Mondoñedo	Lugo	6	xuño	derradeiro domingo
Curro de Paiosaco	Laracha	A Coruña	7	xullo	día 1
Curro de Sabucedo, San Lourenzo de Sabucedo	A Estrada	Pontevedra	7	xullo	1º sábado e os dous días seguintes
Curro de Candaoso, Montes de Buio, San Andrés de Boimente	Viveiro	Lugo	7	xullo	1º domingo distinto do día 1
Curro de Amil	Moraña	Pontevedra	7	xullo	2º domingo
Curro de Monte Castelo	Cotobade	Pontevedra	7	xullo	2º domingo
Curro das Cañizadas	A Pobra do Caramiñal	A Coruña	7	xullo	2º domingo / día 12 ou 19
O Galiñeiro	Gondomar	Pontevedra	7	xullo	2º domingo
Curro de San Tomé	Valadouro	Lugo	8	agosto	1º domingo
Curro de Couselo	Cuntis	Pontevedra	8	agosto	1º domingo
Curro de Paradanta, Luneda	A Cañiza	Pontevedra	8	agosto	4º domingo
Curro da Escusa	Poio	Pontevedra	8	agosto	finais (ou comezo de setembro

Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)